Polska inwestuje w transfer wiedzy

 

Transfer wiedzy, prowadzenie strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych które bezpośrednio przekładają się na rozwój innowacyjności – oto misja Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Instytucja wspiera priorytetowe kierunki badań polskiej nauki, inicjuje transfer wiedzy do biznesu oraz prowadzi projekty rozwijające polskie kadry naukowe. NCBiR kładzie szczególny nacisk na włączanie młodych naukowców w programy badawcze. Centrum realizuje szereg międzynarodowych programów mobilności naukowców oraz inne zadania zlecone przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

 

Zakres działalności Centrum jest bardzo szeroki i można go podzielić na programy strategiczne, inicjatywy krajowe i międzynarodowe. Pod koniec 2009 r. NCBiR było zaangażowane w około 800 projektów badawczych, na które przeznaczono 435 milionów złotych. Na przełomie lat 2009/2010 zostały uruchomione pierwsze programy strategiczne.

 

 

1 maja 2010 roku dyrektor Centrum wyłonił czterech beneficjentów programu strategicznego zatytułowanego “Zaawansowane technologie pozyskiwania energii”. Na podstawie rekomendacji sporządzonych przez zespół ekspertów wyłoniono trzy projekty. Konkurs na ich realizację w ramach tego programu zgromadził najlepsze ośrodki naukowe w Polsce. Sprostał także wymogom, by w procesie przygotowania i finalizacji zadań uczestniczyli przedsiębiorcy. Weszli oni do konsorcjów nie tylko jako współudziałowcy przedsięwzięcia finansowanego ze środków publicznych, ale także sami aktywnie włączyli się w jego finansowanie, wkładając po kilkadziesiąt milionów złotych.



 

Kolejnym nierozstrzygniętym jeszcze programem strategicznym NCBiR jest “Interdyscyplinarny system interaktywnej informacji naukowej i naukowo-technicznej”. – Chodzi o stworzenie platformy repozytoryjnej, która ma wspierać proces dostarczania bezpłatnego dostępu do wszystkich zasobów wiedzy, jakimi świat nauki powinien się posługiwać: bazy czasopism, bazy bibliograficzne itp. – tłumaczy dyrektor Centrum, prof. Smólski. Trwa jeszcze ocena merytoryczna zgłoszeń.

 

Problemem polskiej gospodarki jest niski udział przedsiębiorstw w finansowaniu nauki. Tymczasem duże projekty strategiczne i oraz krajowe projekty badawcze, to realne i opłacalne oferty dla przemysłu.

 - W systemie nauki polskiej na tym zależy nam najbardziej. W konsorcjach pojawiają się ci, którzy czekają na te badania i potrafią wyłożyć pieniądze na ich realizację – to przemysł. Przełamaliśmy w ten sposób pewną niemoc, która występowała do tej pory – wyjaśnia profesor Smólski.

 

Centrum zajmuje się finansowaniem i monitorowaniem projektów badawczych, celowych oraz prac przygotowawczych do wdrożenia, realizowanych w ramach projektu IniTech służącego wspieraniu innowacyjności polskiej gospodarki. NCBiR finansuje także szereg projektów, których beneficjenci są wybierani w konkursach W jednym z nich dofinansowanie uzyskały 74 projekty na łączną sumę 175 257 729 zł, co stanowi 32% kwoty zgłaszanej przez 177 wnioskodawców spełniających wymogi formalne. Dla przykładu, Zakłady Chemiczne ZACHEM S.A. na projekt pt. „Zmiana technologii produkcji toluilenodiizocyjanianu“ otrzymały ponad 15 milionów złotych.

 

Kolejną inicjatywą koordynowaną przez NCBiR był rozstrzygnięty niedawno program LIDER. Jego celem było wsparcie rozwoju kadry naukowej, a w szczególności podniesienie kompetencji w samodzielnym planowaniu, zarządzaniu oraz kierowaniu zespołem badawczym. Laureaci w trakcie postępowania konkursowego musieli udowodnić, że wraz z utworzonymi przez siebie zespołem są przygotowani do podjęcia samodzielnej pracy badawczej nad projektem, który znajdzie zastosowanie w praktyce. Spośród 202 najlepszych polskich badaczy wyłoniono 23 osoby, w większości inżynierów nowych technologii: informatyków, fizyków, biotechnologów, metaloznawców, chemików, genetyków, elektroników, ale też specjalistę w dziedzinie demografii i botanika. W nagrodę każdy otrzymał dofinansowanie swojego projektu w wysokości do jednego miliona złotych.

 

Pierwszym programem koordynowanym w Polsce przez Centrum, jest Program Wspólny AAL. To inicjatywa badawczo-rozwojowa powołana przez 20 państw członkowskich UE oraz trzy państwa stowarzyszone (Izrael, Norwegia, Szwajcaria) na podstawie art.169 traktatu ustanawiającego Unię Europejską. Program służy poprawie jakości życia ludzi starszych oraz wzmocnieniu bazy przemysłowej w Europie przez wykorzystywanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT).

 

Do zadań NCBiR należy także prowadzenie działań ziwązanych z uczestnictwem Polski w programie ERA-NET. Jest to unijna inicjatywa służąca realizacji założeń dotyczących obszaru wolnego przepływu wiedzy, mobilności naukowców, optymalnego wykorzystania punktów stycznych między narodowymi programami badawczymi poszczególnych krajów i zacieśnienie współpracy naukowo-badawczej na terenie Europy. Cel inicjatywy to systematyczna wymiana informacji i doświadczeń pomiędzy krajami członkowskimi Unii Europejskiej, identyfikacja i analiza wspólnych tematów strategicznych, opracowanie możliwości działań oraz współfinansowanie ponadnarodowych konkursów lub programów.

 

Obserwowany od wielu lat gwałtowny rozwój nanoelektroniki znalazł odzwierciedlenie w programie ENIAC. Udział Polski w tej inicjatywie koordynuje NCBiR. Główne działania ENIAC dotyczą dalszej integracji i miniaturyzacji urządzeń oraz rozbudowy ich funkcji tak, aby dzięki stworzonym materiałom, urządzeniom, a także procesom konstrukcyjnym i produkcyjnym mogły one znaleźć zastosowanie w wielu dziedzinach życia: medycynie, transporcie, zarządzaniu środowiskiem i energią, informatyce i telekomunikacji.

 

Od 1995 roku Polska należy do organizacji EUREKA, a całość działań związanych z tym członkostwem od 2007 roku prowadzi Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Jest to inicjatywa podnosząca konkurencyjność i produktywność europejskich biznesów poprzez stymulowanie rozwoju technologicznego. Z EUREKI wyrasta inny duży projekt koordynowany przez NCBiR, czyli Eurostars służący rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw poprzez kojarzenie ich z zagranicznymi partnerami oraz umożliwienie dostępu do zewnętrznego finansowania badań.

 

Ostatnim projektem międzynarodowym NCBiR jest ERA-Chemistry. Jego celem było stworzenie europejskiej przestrzeni badawczej w obszarze badań chemicznych o charakterze oddolnej ponadnarodowej inicjatywy czy tematycznych ograniczeń współpracy. Sieć wyłoniła szczególnie innowacyjne tematy do ponadnarodowych badań i wspierała naukowców w inicjacji i kontynuacji wspólnych, międzynarodowych projektów w celu optymalnego wykorzystania efektów synergii. Projekt okazał się na tyle potrzebny i użyteczny, że od 2009 roku jego partnerzy kontynuują współpracę już bez dofinansowania z Komisji Europejskiej.

 

 

Szeroki zakres działalności Narodowego Centrum Badań i Rozwoju dowodzi, że Polska nauka ma ogromny potencjał i wkrótce będzie już mogła deptać po piętach Zachodowi. Francuzi budują centrum nanotechnologii pod Grenoble za 1 mld euro. Polska nie ma takich środków do dyspozycji, więc tym bardziej powinna rozsądniej i efektywniej dysponować tym, co posiada. Tu swoje miejsce znajduje właśnie NCBiR.

 

- Musimy zaopiniować własne priorytety i je przede wszystkim wspierać. Polskiej nauki nie stać na rozpraszanie środków i inicjatyw, na finansowanie wszystkiego po trochu – uważa dyrektor Centrum. Zwraca uwagę, że także sami naukowcy woleliby brać udział w dużych, ambitnych projektach, a nie małych, „rozdrobnionych“ przedsięwzięciach. – Najważniejsze, żebyśmy potrafili dobrze zdefiniować swoje cele – podkreśla prof. Smólski.